KidsFeeling

Het brein van een puber is nog lang niet klaar. Daar zijn de deskundigen het nu wel over eens. Tot na het 20e levensjaar zijn de hersenen nog bezig met rijpen. Jarenlang dacht men dat het brein van de puber 'volgroeid' was en dat de 'harde schijf' gelijk was aan die van een volwassene.

De groeispurt van de hersenen
De hersenen groeien op een andere manier dan de rest van het lichaam. De hersenen zitten vol met zenuwcellen die op ontelbare manieren met elkaar verbonden zijn. Om deze verbindingen gaat het. Bij de geboorte heeft een baby al evenveel verbindingen als een volwassene. Daarna neemt het aantal verbindingen toe om in de puberteit een spurt te maken. Vervolgens sterven de overbodige verbindingen af, totdat het volwassen niveau weer is bereikt. De groeispurt zorgt voor de ongeorganiseerde chaos in het brein van je kind.

Pubers zijn andere wezens dan kinderen of volwassenen
De groeispurt vindt voornamelijk plaats in het deel van de hersenen dat direct achter het voorhoofd ligt. Deze is bij mensen het verst geëvolueerd. Hiermee leren we de consequenties van onze acties te zien. Een puber kan niet altijd overzien dat je op de rem moet gaan staan als je op het punt staat je moeder oud en lelijk te noemen. Dit deel van de hersenen zorgt ervoor dat we vooruit kunnen plannen en onze impulsen te onderdrukken en bij onze pubers is dit nog volop in ontwikkeling.

Bij meisjes heeft dit hersengedeelte de meeste verbindingen op 11-jarige leeftijd en bij jongens op hun twaalfde. Pas als de verbindingen weer teruggesnoeid zijn, leren pubers ineens met abstracte begrippen te werken en complexer te denken.

Het emotionele deel
Naast de groei van het brein wordt ook het emotionele systeem ontwikkeld. Deze is pas rond het 25e levensjaar af. Dit deel ligt in het achterhoofd en is belangrijk voor allerlei gedragsvormen zoals het herkennen van sociale signalen en het snappen van grapjes. Hierdoor kunnen pubers zich moeilijk inleven in de beleving van een ander.

De verbindingen in het brein groeien niet alleen in aantal, maar gaan ook sneller werken. Spraak en motoriek zijn bij pubers nog niet op topniveau, dit wordt pas aan het einde van de puberteit bereikt.

Minder slaap
Ook de stoffen in het brein veranderen. De stof Melatoni die ervoor zorgt dat je slaperig wordt, wordt bij pubers twee uur later geproduceerd dan toen ze jong waren. Hun biologische klok gaat dus als het ware achterlopen. Dit proces vindt plotseling plaats. Ze worden te laat moe, terwijl hun slaapbehoefte groot blijft, vandaar dat ze vaak langer in hun bed blijven liggen dan je gewend was.

Graag risico's nemen
Dopamine laat zich in de puberteit ook gelden. Hier wordt je alerter en actiever van en zorgt ervoor dat je meer risico's gaat nemen. Vandaar die onzalige plannen van skateboards, winkelwagentjes, kliko's of andere risico's die voor handen zijn. Maar dat risico zoek is van evolutionair belang. Om op eigen benen de wereld te verkennen is het nodig om risico's te nemen. Hierbij hoort vaak ook roken, drinken en drugs. Uiteindelijk zijn we allemaal jong geweest en was het vroeger een relatief veilige manier van uitleven. Tegenwoordig gaan pubers al gestrest naar school en gaan zich daarnaast te buiten aan alcohol en drugs. Misschien is de druk van school te hoog, net als de noodzaak van prestatie in de huidige maatschappij.

Ze kunnen misschien beter Jackass-achtige dingen doen, dan dat ze veel gaan drinken of drugs gaan gebruiken. Het puberbrein is heel erg kwetsbaar en deze is bezig zich te bouwen. Ook verslaving ligt hierdoor op de loer als een puber het als normaal gaat beschouwen.

Wat doe je als ouder met deze wetenschap
Blijf als ouder dus alert. Vang signalen op en houdt in je achterhoofd wat uiteindelijk de reden van het gedrag van je kind is. Er is geen echt opzet in het spel. Het is groei en ontwikkeling van de hersenen die een hoop veroorzaken in het gedrag van je kind. Je kan jezelf ook anders opstellen tegenover je kind, als je weet dat het onderhouden van het brein veel energie kost, hoewel het maar 2,5 % van het totale lichaamsgewicht uitmaakt, het slurpt wel 20 % van de energie op. Op den duur lost alles zich vanzelf wel weer op, maar het vergt wel enig geduld. En natuurlijk hoef je niet alles zomaar klakkeloos goed te vinden. Er zijn ook wel grenzen, maar die leg jij en niet je kind.